
Rehabilitacja dziecka, które nie chodzi – kiedy warto rozpocząć terapię?
Ukryty autor
Dzieci zaczynają chodzić samodzielnie w różnym wieku, dlatego sam brak chodzenia nie oznacza automatycznie zaburzenia rozwoju. Znaczenie ma również to, jak wcześniej rozwijały się umiejętności ruchowe, czy dziecko robi postępy oraz jak radzi sobie ze zmianą pozycji, wstawaniem, utrzymywaniem równowagi i przemieszczaniem się.
Do 15. miesiąca życia do oczekiwanych kamieni milowych należy wykonywanie kilku samodzielnych kroków, a do 18. miesiąca samodzielne chodzenie bez podtrzymywania. Nie oznacza to jednak, że decyzję o rehabilitacji należy podejmować wyłącznie na podstawie wieku. Jeśli trudności pojawiają się wcześniej, nie ma potrzeby czekać na osiągnięcie określonego miesiąca życia.
Kiedy warto zgłosić się z dzieckiem do fizjoterapeuty?
Konsultacja jest uzasadniona, jeśli rodzic ma wątpliwości dotyczące rozwoju ruchowego dziecka, a szczególnie wtedy, gdy nie pojawiają się kolejne umiejętności lub występują dodatkowe trudności. Uwagę może zwrócić brak prób wstawania i obciążania nóg, wyraźna asymetria, trudności z równowagą i koordynacją czy nieprawidłowe napięcie mięśniowe.
Istotnym sygnałem jest również utrata wcześniej nabytych umiejętności. Jeśli dziecko wcześniej wykonywało określoną czynność, a przestało sobie z nią radzić, wymaga to oceny medycznej. Konsultacji nie należy odkładać także wtedy, gdy brak chodzenia jest tylko jednym z kilku obserwowanych opóźnień w rozwoju.
Około 18. miesiąca życia brak samodzielnego chodzenia jest już wskazaniem do oceny rozwoju ruchowego. U dzieci urodzonych przedwcześnie podczas oceny kamieni milowych uwzględnia się wiek skorygowany.
Co ocenia fizjoterapeuta dziecięcy?
Wizyta u fizjoterapeuty nie polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy dziecko potrafi zrobić kilka kroków. Oceniany jest cały rozwój ruchowy, między innymi kontrola tułowia, stabilność, zakres ruchomości, napięcie mięśniowe, równowaga, koordynacja oraz sposób przenoszenia ciężaru ciała.
Fizjoterapeuta obserwuje również, jak dziecko przechodzi pomiędzy pozycjami, wstaje przy podporze, stoi, przemieszcza się przy meblach i podejmuje próby samodzielnego poruszania się. Dzięki temu można ocenić, czy brak chodzenia wynika z indywidualnego tempa rozwoju, czy towarzyszą mu trudności wymagające terapii lub szerszej diagnostyki.
Jeżeli obraz rozwoju wskazuje na problem, którego nie można wyjaśnić wyłącznie oceną funkcjonalną, dziecko może wymagać również konsultacji pediatrycznej, neurologicznej lub innej diagnostyki.
Kiedy rozpocząć rehabilitację?
Rehabilitację warto rozpocząć wtedy, gdy badanie wskazuje na trudności ruchowe, nad którymi można pracować poprzez fizjoterapię. Nie trzeba czekać, aż dziecko osiągnie wiek, w którym powinno już samodzielnie chodzić. Terapia może być potrzebna wcześniej, jeżeli problem dotyczy na przykład kontroli postawy, równowagi, zmiany pozycji, wstawania czy obciążania kończyn.
Jednocześnie nie każde dziecko, które jeszcze nie chodzi, wymaga regularnej rehabilitacji. Jeżeli rozwój ruchowy postępuje, a kolejne umiejętności pojawiają się w sposób harmonijny, po konsultacji może wystarczyć obserwacja i wspieranie spontanicznej aktywności w domu.
Plan terapii powinien więc wynikać z potrzeb konkretnego dziecka, a nie z samego faktu, że jeszcze nie rozpoczęło samodzielnego chodzenia.
Jak wygląda terapia dziecka, które nie chodzi?
Fizjoterapia zależy od przyczyny trudności oraz aktualnego etapu rozwoju. Może obejmować pracę nad stabilnością tułowia, równowagą, koordynacją, przenoszeniem ciężaru ciała oraz umiejętnościami potrzebnymi do samodzielnego stania i chodzenia. Ćwiczenia dostosowuje się do wieku i możliwości dziecka, często wykorzystując zabawę oraz zadania ruchowe.
Terapia nie polega wyłącznie na stawianiu dziecka na nogach i powtarzaniu kroków. Jeśli trudność dotyczy wcześniejszych elementów kontroli ruchu, fizjoterapeuta może najpierw pracować nad funkcjami potrzebnymi do stabilnego stania i przemieszczania się.
Cele mogą być różne: dla jednego dziecka będzie to samodzielne wstawanie, dla innego stabilniejsze stanie, przemieszczanie się przy meblach albo wykonanie pierwszych kroków. Wraz z rozwojem dziecka plan terapii może być modyfikowany.
Jak rodzice mogą wspierać rozwój ruchowy?
Duża część aktywności dziecka odbywa się poza gabinetem, dlatego ważnym elementem fizjoterapii jest edukacja rodziców. Terapeuta może pokazać, jak organizować przestrzeń do zabawy, zachęcać do samodzielnych zmian pozycji oraz tworzyć bezpieczne okazje do wstawania, stania i przemieszczania się.
Zalecenia do wykonywania w domu powinny być dopasowane do możliwości dziecka. Celem nie jest przyspieszanie chodzenia za wszelką cenę, ale stwarzanie warunków do rozwijania umiejętności potrzebnych do samodzielnego poruszania się.
Fizjoterapia dziecięca w Fundacji Avalon
W Centrum Aktywnej Rehabilitacji Fundacji Avalon sposób pracy dobierany jest do wieku, etapu rozwoju oraz potrzeb dziecka. W rehabilitacji dzieci wykorzystywane są między innymi NDT-Bobath i PNF, a plan terapii może obejmować również inne formy wsparcia odpowiednie do stwierdzonych trudności.
Jeżeli dziecko jeszcze nie chodzi, celem konsultacji jest przede wszystkim ocena całego rozwoju ruchowego. Pozwala to ustalić, czy potrzebna jest fizjoterapia, dalsza obserwacja czy dodatkowa diagnostyka oraz jakie umiejętności warto wspierać na danym etapie.



