Przejdź do głównej zawartości

Przekaż darowiznę

KRS 0000270809
Czas czytania: 9 min

Jak stworzyć dostępną stronę internetową?

10 praktycznych wskazówek – część 1

Adam Śliwiński – specjalista ds. WWW, Fundacja Avalon

Wyobraź sobie, że chcesz kupić bilet przez Internet, ale nie możesz wybrać terminu bez użycia myszy. Lub wypełniasz formularz, który odrzuca Twoje dane, ale nie wyjaśnia, dlaczego. Dla wielu osób z niepełnosprawnościami takie przeszkody utrudniają codzienne korzystanie z Internetu.

Jak sprawdzić, czy Twoja strona jest dostępna dla różnych użytkowników? Od czego zacząć poprawianie jej dostępności? Przygotowaliśmy 10 praktycznych wskazówek, które pomogą Ci przyjrzeć się swojej stronie, rozpoznać najczęstsze błędy i dowiedzieć się, jak ich unikać. Nie musisz być programistą, żeby zacząć!

1.    Zadbaj o to, żeby tekst dało się łatwo przeczytać

Jasnoszare litery na białym tle mogą wyglądać subtelnie, ale dla osoby słabowidzącej bywają niemal niewidoczne. Dlatego tekst powinien wyraźnie odróżniać się od tła — także w przyciskach, formularzach i opisach pod zdjęciami. Wytyczne WCAG 2.2 na poziomie AA określają minimalny kontrast na 4,5:1 dla zwykłego tekstu i 3:1 dla dużego tekstu. Duży tekst to co najmniej 24 piksele CSS lub około 18,5 piksela CSS przy pogrubieniu. Od tych wymagań istnieją określone wyjątki, m.in. dotyczące logotypów.

Nie musisz oceniać kontrastu na oko. Możesz skorzystać z bezpłatnych narzędzi, które pozwalają sprawdzić, czy kolory tekstu i tła spełniają wymagania. Zwróć uwagę nie tylko na treść artykułów, ale również na napisy w przyciskach, menu i formularzach. Jeśli umieszczasz tekst na zdjęciu, zadbaj o jego czytelność na całej powierzchni pod literami. Pomocne może być jednolite tło lub odpowiednio ciemna nakładka na zdjęcie.

Pamiętaj też o elementach graficznych potrzebnych do korzystania ze strony, np. ikonach i obramowaniach pól formularzy. One również powinny być wystarczająco widoczne.

Jak to sprawdzić? Wybierz kilka miejsc na stronie, szczególnie tych z jasnym tekstem lub napisami na zdjęciach. Sprawdź ich kontrast za pomocą narzędzia do pomiaru kontrastu. Nie zapomnij o przyciskach i komunikatach w formularzach.

2.    Nie zakładaj, że każdy rozróżnia kolory

Czerwona ramka wokół pola nie każdemu powie, że coś jest nie tak. Podobnie zielony i czerwony znacznik mogą być trudne do odróżnienia dla osoby z zaburzeniami widzenia barw. Używaj kolorów, ale uzupełniaj je inną wskazówką. Przy błędzie w formularzu dodaj komunikat, np. „Wpisz poprawny adres e-mail”. Jeśli obowiązkowe pola oznaczasz kolorem, zastosuj również informację „Pole wymagane” lub inny jednoznaczny sposób oznaczenia.

Na wykresach podpisuj serie danych lub stosuj różne wzory i symbole. Linki w tekście warto podkreślić, żeby łatwiej było odróżnić je od pozostałej treści. Dzięki temu użytkownik nie musi rozpoznawać koloru, żeby zrozumieć informację.

Jak to sprawdzić? Przyjrzyj się stronie i zastanów się, czy wszystkie informacje pozostaną zrozumiałe bez rozróżniania kolorów. Możesz też skorzystać z symulatora zaburzeń widzenia barw, pamiętając, że taka symulacja nie zastępuje testów z użytkownikami.

3.    Pomyśl o osobach, które nie zobaczą zdjęcia

Zdjęcia i ilustracje często przekazują coś ważnego. Osoba korzystająca z czytnika ekranu powinna mieć dostęp do tej samej informacji za pomocą opisu alternatywnego lub innego dostępnego rozwiązania. Zanim napiszesz opis, zastanów się: po co ten obraz jest na stronie? Jeśli pokazuje produkt, opisz jego istotne cechy. Jeśli zdjęcie przedstawia osobę korzystającą z technologii wspomagającej, a właśnie to jest ważne w kontekście artykułu, uwzględnij tę informację. Nie musisz wymieniać wszystkich szczegółów widocznych na zdjęciu. Dobry opis alternatywny powinien przekazywać znaczenie obrazu, a nie stanowić szczegółowy spis jego elementów.

Jeśli grafika działa jako przycisk, jej dostępna nazwa powinna wyjaśniać funkcję, np. „Szukaj” lub „Otwórz menu”. Nie każda grafika wymaga jednak opisu. Obrazy czysto dekoracyjne powinny być pomijane przez czytnik ekranu, np. przez zastosowanie pustego atrybutu alt=””. Z kolei przy wykresie warto udostępnić dane w tabeli lub dłuższy opis. Samo „Wykres sprzedaży” niewiele mówi o przedstawionych wynikach.

Jak to sprawdzić? Przejrzyj zdjęcia i grafiki na stronie. Zastanów się, czy osoba, która ich nie widzi, otrzyma wszystkie istotne informacje. Jeśli korzystasz z systemu zarządzania treścią, sprawdź, czy możesz samodzielnie uzupełniać opisy alternatywne zdjęć.

4.    Sprawdź, czy strona działa bez myszy

Nie każdy korzysta z myszy podczas przeglądania Internetu. Część osób porusza się po stronie wyłącznie za pomocą klawiatury. Powinna móc otworzyć menu, wypełnić formularz, zamknąć okno i wysłać zamówienie.

Zrób prostą próbę: odłóż mysz i spróbuj wykonać najważniejsze czynności na stronie. Przechodź między elementami klawiszem Tab, a wracaj za pomocą Shift+Tab. Sprawdź, czy możesz otwierać linki klawiszem Enter oraz aktywować przyciski klawiszem Enter lub Spacja. Jeśli na stronie pojawiają się okna dialogowe, sprawdź również, czy można je zamknąć za pomocą klawiatury, np. klawiszem Esc.

Zwróć uwagę na funkcje pojawiające się dopiero po najechaniu kursorem. Rozwijane menu, dodatkowe informacje czy ukryte przyciski muszą być dostępne również bez użycia myszy. Sprawdź też, czy nigdzie nie można „utknąć” bez możliwości przejścia dalej. Taki problem może występować np. w oknach dialogowych, kalendarzach do wyboru daty lub rozbudowanych formularzach.

Jak to sprawdzić? Spróbuj wykonać jedną konkretną czynność, np. wysłać formularz kontaktowy, korzystając wyłącznie z klawiatury. Jeśli na którymś etapie musisz sięgnąć po mysz, oznacza to, że dany element wymaga sprawdzenia i prawdopodobnie poprawy.

5.    Pokaż użytkownikowi, gdzie właśnie się znajduje

Podczas korzystania z klawiatury trzeba widzieć, który link, przycisk lub pole formularza jest aktualnie aktywne. Tę informację przekazuje wskaźnik fokusu, często w postaci obramowania elementu. Bez niego poruszanie się po stronie przypomina szukanie włącznika światła w ciemnym pokoju. Nie usuwaj więc domyślnego obramowania tylko dlatego, że nie pasuje do projektu. Możesz nadać mu własny wygląd, pod warunkiem, że pozostanie wyraźne i łatwe do zauważenia.

Zadbaj również o logiczną kolejność przechodzenia między elementami. Jeśli użytkownik porusza się po formularzu, fokus powinien prowadzić go w zrozumiały sposób od jednego pola do kolejnego. Ważne jest także to, żeby aktywny element nie znikał pod innymi częściami strony. Problem może pojawić się np. wtedy, gdy przyklejone menu zasłania przycisk, na którym znajduje się fokus. Nawet wyraźne obramowanie nie pomoże, jeśli użytkownik nie widzi zaznaczonego elementu.

Jak to sprawdzić? Naciskaj Tab i obserwuj, który element jest aktualnie aktywny. Sprawdź, czy wskaźnik fokusu jest widoczny, nie znika podczas przechodzenia między przyciskami i nie zostaje zasłonięty przez menu, baner lub wysuwany panel.

Jak sprawdzić dostępność strony?

Poznaj WAVE

Nawet gdy pamiętamy o dostępności podczas projektowania, łatwo coś przeoczyć. Dlatego warto sprawdzać stronę na bieżąco. Pomagają w tym bezpłatne narzędzia, które wskazują potencjalne problemy i ułatwiają znalezienie elementów wymagających poprawy.

Jednym z nich jest WAVE – narzędzie, które pomaga wykrywać błędy dostępności i wspiera samodzielną ocenę strony. Możesz zacząć od wpisania adresu witryny w serwisie WAVE lub zainstalować rozszerzenie przeglądarki.

Narzędzie oznacza na stronie elementy, które mogą sprawiać problemy, np. obrazy bez opisów alternatywnych, pola formularzy bez odpowiednich etykiet czy tekst o niewystarczającym kontraście. Pozwala także przyjrzeć się strukturze nagłówków.

Rozszerzenie przydaje się szczególnie wtedy, gdy chcesz sprawdzić treści dostępne dopiero po zalogowaniu, np. panel klienta. Działa bezpośrednio w przeglądarce, dzięki czemu może analizować również strony wymagające hasła lub zawierające dynamicznie wyświetlane elementy. Wyniki potraktuj jako wskazówki do sprawdzenia konkretnych miejsc, a nie tylko licznik błędów do wyzerowania.

Od czego zacząć?

Wybierz jedną podstronę i sprawdź ją w praktyce. Oceń czytelność tekstu, przyjrzyj się opisom zdjęć i spróbuj skorzystać ze strony bez myszy. Następnie uruchom WAVE i zobacz, czy narzędzie wskazuje dodatkowe problemy.

Nie musisz poprawiać wszystkiego jednocześnie. Zacznij od błędów, które najbardziej utrudniają korzystanie ze strony. Nawet niewielkie zmiany mogą sprawić, że będzie ona wygodniejsza dla większej liczby użytkowników.

To jednak dopiero połowa pracy nad dostępnością. W kolejnym numerze biuletynu przyjrzymy się strukturze treści, formularzom, powiększaniu tekstu, multimediom i nawigacji. Pokażemy też kolejne narzędzie, które pomoże wykrywać błędy i zrozumieć, jak je poprawić.

NaviWay od potrzeby dostępności do uniwersalnego systemu nawigacji i informacji

Pomysł na NaviWay narodził się z wieloletniej współpracy z osobami niewidomymi. Zaczynaliśmy od technologii beaconów, jednak doświadczenia i testy z użytkownikami pokazały nam, że potrzebne jest rozwiązanie precyzyjne,  pasywne i niewymagające stałego zasilania czy serwisowania. Tak powstał system oparty na znacznikach graficznych, który dziś rozwinął się w uniwersalne narzędzie nawigacji i informacji wspierające tworzenie bardziej dostępnych przestrzeni.

NaviWay łączy aplikację mobilną z pasywnymi znacznikami graficznymi. Znaczniki nie wymagają baterii, zasilania ani okablowania, a aplikacja rozpoznaje je ze znacznej odległości i pomaga użytkownikowi nakierować się na wybrany punkt. System może wyznaczać trasę i prowadzić krok po kroku, a jednocześnie przekazywać informacje przypisane do konkretnego miejsca – w formie tekstu, audio, wideo czy materiałów w PJM. Wielojęzyczne treści pozwalają dodatkowo ograniczać bariery komunikacyjne i językowe.

Nie tylko nawigacja

NaviWay może być wykorzystywane zarówno jako stały element dostępności przestrzeni, jak i rozwiązanie tymczasowe – podczas wystaw, konferencji, targów czy innych wydarzeń. Znaczniki są odporne na warunki otoczenia, a ich zastosowanie nie wymaga budowania dodatkowej infrastruktury. Mogą być również montowane na określony czas, a po zakończeniu wydarzenia usunięte lub wykorzystane w kolejnej lokalizacji.

NaviWay może tworzyć dostępną ścieżkę edukacyjną. Użytkownik jest prowadzony pomiędzy kolejnymi punktami, a po dotarciu do nich otrzymuje dostęp do przypisanych treści. W ten sposób jedna technologia łączy nawigację, informację i funkcję audioprzewodnika.

NaviWay w miejscu pracy

Technologia może również wspierać osoby niewidome i słabowidzące w samodzielnym odnalezieniu się w nowym miejscu pracy. NaviWay może prowadzić od wejścia do konkretnego pomieszczenia, stanowiska pracy, sali spotkań, recepcji, windy czy innych ważnych punktów. To szczególnie istotne w pierwszych dniach pracy lub w dużych i złożonych przestrzeniach, w których samodzielne poznanie otoczenia może stanowić dodatkową barierę.

Uzupełnieniem systemu są znaczniki prywatne, które użytkownik może wykorzystać do oznaczania własnych przedmiotów i miejsc, np. biurka, szafki, segregatorów czy dokumentów. Przypisane do nich informacje pozostają dostępne wyłącznie na telefonie konkretnego użytkownika. Dzięki temu technologia może wspierać samodzielność nie tylko w dotarciu do miejsca pracy, ale również w codziennym funkcjonowaniu w nim.

„Widzimy się w pracy!” z NaviWay

W ramach wystawy Fundacji Avalon „Widzimy się w pracy!” NaviWay łączy te możliwości w jednym rozwiązaniu. Znaczniki umieszczone na planszach tworzą dostępną ścieżkę po wystawie – pomagają odnaleźć poszczególne punkty, a po dotarciu do nich umożliwiają poznanie prezentowanych historii również w formie audio.

NaviWay pełni także funkcję przewodnika po miejscu, w którym aktualnie prezentowana jest wystawa. Użytkownik może otrzymać informacje gdzie w danym czasie znajduje się wystawa, o układzie oraz dostępności lokalizacji, m.in. wejściu do budynku, sposobie dotarcia do wystawy, dostępnych ciągach komunikacyjnych czy innych istotnych udogodnieniach i barierach. Dzięki temu może jeszcze przed wizytą zapoznać się z przestrzenią i lepiej przygotować do poruszania się po niej.

Dzięki temu dostępność nie jest jedynie dodatkową funkcją wystawy, ale staje się częścią całego doświadczenia – od przygotowania się do wizyty i poznania dostępności miejsca, przez odnalezienie wystawy i samodzielne poruszanie się pomiędzy planszami, aż po dostęp do prezentowanych treści.

Wystawa jest jednocześnie przykładem tego, jak ta sama technologia może być wykorzystana w środowisku pracy – do wcześniejszego poznania nowej przestrzeni, odnalezienia wejścia, dotarcia do stanowiska pracy, sali spotkań czy innych ważnych punktów oraz samodzielnego korzystania z informacji o miejscu. W ten sposób NaviWay wpisuje się w ideę kampanii „Widzimy się w pracy!” nie tylko poprzez zwiększenie dostępności samej wystawy, ale również poprzez pokazanie konkretnego narzędzia, które może pomagać usuwać bariery w codziennym funkcjonowaniu w miejscu pracy i zwiększać samodzielność pracowników o różnych potrzebach.

Link do strony: naviway.app

Ten artykuł jest dostępny w Biuletynie “Widzialni z Fundacją Avalon” w którym znajdziesz wiele ciekawych artykułów i informacji. Zapraszamy do pobrania i przeczytania listopadowego numeru!


państwowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych

Biuletyn „Widzialni z Fundacją Avalon” powstaje dzięki dofinansowaniu
Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych PFRON

Powiązane artykuły