Czy niepełnosprawność to powód do dumy?

Lipiec to Miesiąc Dumy Osób z Niepełnosprawnościami. Dla części osób sama nazwa może być nieoczywista. Duma nie oznacza jednak gloryfikowania trudności czy barier. Chodzi o prawo do bycia widocznym, samostanowienia, akceptacji własnej tożsamości i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Od barier do praw obywatelskich: skąd wziął się Miesiąc Dumy?

Korzenie tego święta sięgają 26 lipca 1990 roku. To wtedy w Stanach Zjednoczonych podpisano Americans with Disabilities Act (ADA) – przełomową ustawę, która zakazała dyskryminacji w pracy, transporcie i przestrzeni publicznej, zmieniając światowy język mówienia o niepełnosprawności. Ten sukces nie spadł z nieba. Był efektem dekad walki aktywistów i ruchów na rzecz niezależnego życia. Symboliczny stał się marzec 1990 roku i słynny Capitol Crawl, kiedy demonstranci opuścili wózki, by pokonać schody Kapitolu na rękach, obnażając architektoniczne wykluczenie. To właśnie ta data dała początek Disability Pride Month. W tym okresie zamiast „bycia dzielnym mimo wszystko” stawiamy na godność, podmiotowość i różnorodność.

Dziś dostępność i prawa osób z niepełnosprawnościami to sprawa dotycząca nas wszystkich. Według WHO znaczącej niepełnosprawności doświadcza 1,3 miliarda ludzi na świecie (16% populacji), a w Polsce to ponad 5,4 miliona osób aż 14,3% mieszkańców kraju.

Początek nowej narracji o osobach z niepełnosprawnościami

W lipcu Fundacja Avalon włączyła się w obchody Disability Pride Month poprzez treści edukacyjne, historie samorzeczników, współpracę z marką Shof oraz udział w Marszu Dumy Osób z Niepełnosprawnościami. Najważniejszym punktem miesiąca był właśnie marsz, który 18 lipca przeszedł ulicami Warszawy.

To spotkanie świadczyło również o dumie z pokonanych przeszkód, małych codziennych zwycięstw, akceptacji własnego ciała. Z życia razem z niepełnosprawnością, a nie pomimo niej. Szliśmy razem i jednym głosem mówiliśmy o tym, że każdy jest ważny. Podkreślaliśmy wartość różnorodności społeczeństwa. Apelowaliśmy o zaprzestanie ograniczania wolności w domach pomocy społecznej. Wskazywaliśmy na to, że każdy ma prawo do miłości, nauki, rozwoju na wszystkich płaszczyznach. Podczas marszu wybrzmiewał sprzeciw wobec systemu, który często dzieli osoby z niepełnosprawnościami według stopnia wsparcia, porównuje ich potrzeby i zmusza do konkurowania o ograniczone zasoby. Uczestnicy podkreślali, że prawa człowieka nie powinny zależeć od tego, kto „ma gorzej”.

Marsz pokazał, że wspólne działanie może wzmacniać głos osób z niepełnosprawnościami w debacie publicznej. Mamy nadzieję, że 18 lipca 2026 roku okaże się początkiem trwałej tradycji i jeszcze silniejszej obecności osób z niepełnosprawnościami w przestrzeni publicznej.

Ten artykuł jest dostępny w Biuletynie “Widzialni z Fundacją Avalon” w którym znajdziesz wiele ciekawych artykułów i informacji. Zapraszamy do pobrania i przeczytania wrześniowego numeru!

Przeczytaj wrześniowy numer (PDF; 5MB)