Jak postrzegamy relacje z osobami z niepełnosprawnościami ruchowymi? Wyniki badań

Celem badania była diagnoza postrzegania relacji z osobami z niepełnosprawnościami ruchowymi.   
W procesie badawczym zastosowano podejście ilościowe realizowane on-line za pośrednictwem platformy Ipsos Digital.  
Badaniem objęto 500 osób, wiek i płeć badanych odzwierciedlała strukturę populacji Polski w wieku 18-55 lat. Badanie przeprowadzono 29 stycznia 2025.   

Firma badawcza IPSOS przeprowadziła internetowe badanie opinii dotyczące postrzegania relacji oraz atrakcyjności osób z niepełnosprawnością ruchową. W badaniu wzięło udział 500 osób, wiek i płeć badanych odzwierciedlały strukturę populacji Polski w wieku 18-55 lat.  

Zdecydowana większość badanych (80%) deklaruje, że miała w swoim życiu kontakt z osobami z niepełnosprawnością – w rodzinie, wśród znajomych, w pracy lub dalszym otoczeniu. 10% osób deklaruje, iż doświadcza niepełnosprawności bezpośrednio. Najpowszechniejszą jest niepełnosprawność ruchowa, której doświadcza niemal połowa (42%) osób. W badaniu nie określano stopnia tej niepełnosprawności.  
Wciąż co piąta osoba nie miała żadnego kontaktu z osobami z niepełnosprawnością, co pokazuje, jak duże znaczenie ma ich obecność i widoczność w przestrzeni społecznej. 

Czy doświadczenie zmienia sposób patrzenia? 

Wyniki badania pokazują różnicę między wyobrażeniami a rzeczywistym doświadczeniem.  

23% badanych było w relacji z osobą z niepełnosprawnością ruchową, a 8% pozostaje  
w takiej relacji obecnie. Wśród osób z doświadczeniem takiej relacji: 

• 45% uważa, że ta relacja nie różni się od innych, 

• 35% dostrzega pewne różnice, 

• 20% nie ma jednoznacznej opinii. 

Osoby te najczęściej podkreślają, że relacje mogą wymagać większej organizacji codziennego życia (49%), a także uczą cierpliwości i empatii (53%). Wskazują również na większe zaangażowanie fizyczne (33%) i emocjonalne (20%). 

Jednocześnie, obok wyzwań relacje te są też opisywane jako źródło doświadczeń, takich jak nowe perspektywy (24%), większa solidarność (27%) czy możliwość uczenia się lepszego zrozumienia i komunikacji (12%). 

Wśród osób, które nie mają doświadczenia takiej relacji, częściej pojawiają się wyobrażenia koncentrujące się na wyzwaniach związanych z takim związkiem. Ta grupa postrzega częściej związek z osobą z niepełnosprawnością jako trudniejszy (59%), wymagający większego wysiłku i zaangażowania fizycznego (58%). Wskazuje też, iż taki związek wymaga więcej planowania i organizacji (60%), jest bardziej obciążający logistycznie (50%). 

Rzadko dostrzegane są pozytywne aspekty – tylko 2% badanych uważa, że taki związek może być bardziej satysfakcjonujący. 

Badanie pokazuje, że co czwarta osoba nie mająca do tej pory doświadczenia bycia w związku z osobą z niepełnosprawnością jest otwarta na takie relacje (27%) ale tylko 6% deklaruje zdecydowanie taką gotowość. 

Możliwość zaangażowania w relację tego typu wyklucza 33% tej grupy.  40% osób nie potrafi określić swojej postawy. 

W sytuacji hipotetycznego poznania osoby w aplikacji randkowej, po ujawnieniu informacji o niepełnosprawności ruchowej, 48% deklaruje, że kontynuowałoby taką relację a 20% rozważałoby pozostanie na stopie koleżeńskiej.  

Stosunkowo niewielka grupa osób zakończyłaby taką znajomość (12%), co piąta osoba nie wie, jak by się w takiej sytuacji zachowała (20%). 

Pokazuje to, że w bezpośrednim kontekście decyzje stają się mniej jednoznaczne, a wiele osób nie ma ugruntowanego zdania. 

Jak postrzegamy atrakcyjność osób z niepełnosprawnością? 

Ponad połowa badanych (57%) wskazuje, że ich sposób postrzegania atrakcyjności osób z niepełnosprawnością nie zmienił się w ostatnich latach. Jedynie 14% ocenia te osoby dziś jako bardziej atrakcyjne niż wcześniej, a 5% – jako mniej atrakcyjne. Dość znacząca grupa (23%) nie wskazała odpowiedzi na to pytanie. 

Według deklaracji większości badanych, związek z osobą z niepełnosprawnością nie wpłynąłby na ich własne poczucie atrakcyjności (60%), 22% przewiduje wpływ negatywny, 18% wpływ pozytywny. 

Warto też zauważyć, że 39% badanych ocenia swoją postawę wobec atrakcyjności osób z niepełnosprawnością jako zbliżoną do większości społeczeństwa, a niemal co piąta osoba (19%) nie ma w tej kwestii zdania. 

Na co mogą wskazywać wyniki badania?  

Wyniki badania mogą wskazywać, że sposób postrzegania relacji z osobami z niepełnosprawnością jest powiązany z poziomem osobistego doświadczenia i kontaktu. 

Osoby, które deklarują doświadczenie relacji z osobą z niepełnosprawnością, częściej wskazują, że taki związek nie różni się od innych relacji lub dostrzegają w nim zarówno wyzwania, jak i pozytywne doświadczenia związane m.in. z empatią, solidarnością czy nowymi perspektywami. Z kolei wśród osób bez takiego kontaktu, częściej pojawiają się przekonania koncentrujące się na trudnościach, wymaganiach czy ograniczeniach. Różnice te mogą sugerować istnienie rozbieżności między doświadczeniem a wyobrażeniami społecznymi w tym obszarze. 

Wyniki te wskazują również, że widoczność osób z niepełnosprawnościami oraz możliwość bezpośredniego kontaktu mogą odgrywać istotną rolę w kształtowaniu postaw wobec relacji i bliskości.