Każdy ma prawo do wsparcia
Kryzys psychiczny i bariery w dostępie do pomocy
Dominika Filipowicz – Fundacja Avalon
Kryzys psychiczny może dotknąć każdego z nas. Jak rozpoznać moment, w którym trudne emocje zaczynają nas przerastać? Co zrobić, gdy sami potrzebujemy wsparcia lub niepokoi nas stan bliskiej osoby? I dlaczego dostępna pomoc psychologiczna to coś więcej niż gabinet bez barier architektonicznych? O tym, jak wspierać osobę w kryzysie psychicznym oraz jak nauczyć się prosić o pomoc, rozmawiamy z Agatą Szudzik, psycholożką działającą w Pomarańczowym Telefonie Wsparcia Fundacji Avalon.
Dominika Filipowicz: Czym właściwie jest kryzys psychiczny? Co odróżnia go od „gorszego dnia” lub chwilowego smutku?
Agata Szudzik: Kryzys psychiczny pojawia się, kiedy doświadczana rzeczywistość zaczyna nas przerastać, a odczuwane przez nas emocje są niemożliwe do przetworzenia. Ten stan jest odpowiedzią na wyjątkowo ciężkie doświadczenia, a jego obecność zaburza nasze dotychczasowe funkcjonowanie. Jest to moment, w którym warto zwrócić się po wsparcie – u naszych bliskich lub u specjalisty od zdrowia psychicznego – w zależności od przeżywanych trudności.
Dominika: Jakie sygnały mogą wskazywać, że nasz stan psychiczny wymaga już większej uwagi lub wsparcia specjalisty?
Agata: Jako najważniejsze sygnały wymieniłabym: wyraźnie obniżony nastrój przez co najmniej 2 tygodnie, zwiększona drażliwość, problemy z zasypianiem lub nadmierna senność, brak sił, poczucie braku sensu i celu, brak satysfakcji z aktywności, które wcześniej sprawiały nam radość, poczucie wyobcowania, izolacji od innych, zmiany w apetycie (jego brak, lub zajadanie stresu), myśli samobójcze.
Dominika: Co możemy zrobić sami w pierwszych chwilach kryzysu? Czy istnieją proste działania, które pomagają odzyskać choć trochę poczucia bezpieczeństwa i kontroli?
Agata: Możemy zwrócić się do bliskich nam osób, najważniejsze w takiej chwili to umożliwić sobie otrzymanie potrzebnego wsparcia. Warto też poszukać wsparcia na dyżurach całodobowych telefonów zaufania np. pod numerem 116 123 lub na Pomarańczowym Telefonie Wsparcia. Rozmowa z drugim człowiekiem jest pierwszym krokiem do poradzenia sobie z kryzysem.
Dominika: Jak powiedzieć drugiej osobie: „nie radzę sobie, potrzebuję pomocy”?
Agata: Najlepiej wprost, może być właśnie słowami „nie radzę sobie, potrzebuję pomocy”. Jeżeli jest to dla nas szczególnie trudne możemy zacząć od takich komunikatów z którymi będzie nam najbardziej komfortowo. Możemy zakomunikować komuś swój gorszy nastrój albo opisać sytuacje w jakiej obecnie jesteśmy. Pamiętajmy, że ludzie, którzy nas lubią zazwyczaj chcą dla nas dobrze, a więzi buduje się także w kryzysach.
Dominika: Co zrobić, jeśli bliska osoba mówi, że nie chce żyć, ma myśli samobójcze albo obawiamy się, że może zrobić sobie krzywdę? Jak wtedy właściwie zareagować?
Agata: Warto skierować taką osobę do centrum interwencji kryzysowej i upewnić się, że tam dotarła. Jeśli ryzyko samobójstwa jest wysokie – to znaczy, jeśli dana osoba ma konkretny plan w jaki sposób odbierze sobie życie, podejmuje działania takie jak porządkowanie swoich spraw, rozdawanie swoich rzeczy – wtedy najlepszym sposobem na zapewnienie takiej osobie bezpieczeństwa będzie telefon na 112. Ważne jest to, żeby wszystkie takie komunikaty traktować poważnie – nawet jeśli są powiedziane w formie żartu.
Dominika: W Fundacji Avalon działa Pomarańczowy Telefon Wsparcia, w ramach którego oferowana jest bezpłatna pomoc psychologiczna dla OzN. Powiedz proszę więcej na temat tego jakie wsparcie oferuje PTW?
Agata: Wsparcie psychologiczne na Pomarańczowym Telefonie Wsparcia to wsparcie kryzysowe. Oznacza to, że ktoś porozmawia z nami o problemie, którego obecnie doświadczamy i pomoże nam przetworzyć przeżywane emocje. Zostaniemy też pokierowani co do tego co robić dalej, żeby otrzymać jak najskuteczniejsze wsparcie. Zostaniemy wysłuchani, a osoba, która z nami rozmawia przejdzie przez te emocje razem z nami.
Dominika: Co właściwie powinien oznaczać „dostępny gabinet psychologiczny”? Czy poza dostępnością architektoniczną powinniśmy brać pod uwagę także dostępność komunikacyjną, informacyjną czy sensoryczną?
Agata: „Dostępny gabinet psychologiczny” to taki gabinet, w którym osoba z niepełnosprawnością będzie w stanie uzyskać kompletne wsparcie psychologiczne. Oznacza to, że musi istnieć swoboda w komunikacji między nią, a specjalistą, potrzebne są więc wszelkie udogodnienia, które ją umożliwiają takie jak obecność tłumacza (dla osób głuchych), pętla indukcyjna lub inne urządzenia, które usprawniają rozmowę. Osoba z niepełnosprawnością ma mieć możliwość nie tylko dotarcia na miejsce, ale odbycia sesji psychologicznej w sposób komfortowy.
Dominika: Czy zdarza się, że psycholog lub terapeuta zaczyna interpretować wszystkie trudności pacjenta przez pryzmat jego niepełnosprawności? Jakie mogą być konsekwencje takiego podejścia?
Agata: Koncentracja wyłącznie na jednym aspekcie czyjegoś życia to znaczne zawężenie całego kontekstu sytuacji w jakiej człowiek się znajduje. Sprawia to, że nie tylko jako specjaliści wchodzimy w ślepy zaułek, ale może również spowodować, że człowiek, który przychodzi do nas po wsparcie zostanie wprowadzony wyłącznie do swojej niepełnosprawności i zacznie się przez nią definiować. Należy pamiętać, że każdy człowiek to wielowymiarowa istota mająca własne cechy, wartości, możliwości i mocne strony, które w pracy gabinetowej staramy się rozwijać.
Ten artykuł jest dostępny w Biuletynie “Widzialni z Fundacją Avalon” w którym znajdziesz wiele ciekawych artykułów i informacji. Zapraszamy do pobrania i przeczytania listopadowego numeru!

Biuletyn „Widzialni z Fundacją Avalon” powstaje dzięki dofinansowaniu
Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych PFRON
